Антон Семёнович Макаренко
(1888—1939)
Зөвлөлтийн нэрт сурган хүмүүжүүлэгч, нэрт зохиолч.
А. С. Макаренко хаант Оросын Харьков мужийн Белополь хотод ажилчны гэр бүлд төрж, Кременчугийн дунд сургууль, түүний дэргэдэх курсийг төгсөөд 1905 оноос багш болжээ. Тэрээр 1917 онд Полтавын Багшийн дээд сургууль төгсөж, 1920 оны IX сард Полтавын ойролцоо, хэв журмын зөрчил гаргаж байсан насанд хүрээгүй хүмүүсийн хөдөлмөрийн колони байгуулжээ.
Тэр цагаас хойш А. М. Горькийн болон Ф. Э. Дзержинскийн нэрэмжит хүүхдийн колонид олон жил ажиллахдаа сурган хүмүүжүүлэх ухааны суут бүтээлүүд туурвиж хүн хүмүүжүүлэх үйлст бүх хүч, хөдөлмөрөө зориулсан юм. А. С. Макаренко «Сурган хүмүүжүүлэх яруу найраг», «Цамхаг дээрх далбаа», «Эцэг, эхийн ном», «ФД-1» зэрэг олон зохиол бичсэн билээ. Ялангуяа «Сурган хүмүүжүүлэх яруу найраг» роман нь зөвлөлтийн утга зохиолын шилдэг бүтээлийн нэг юм. Түүний бүтээл туурвилын гол сэдэв нь шинэ залуу зөвлөлт орны өсвөр үеийг Коммунист намын үйл хэрэгт чин үнэнч, ухамсартай эх оронч, идэвхтэй тэмцэгчид болгон хүмүүжүүлэх явдал байв. Өсвөр үеийн коммунист хүмүүжил нь хамт олны дунд, гагцхүү түүгээр дамжин хэрэгжинэ. Хамт олон бол бие хүний хувийн чанарыг үгүйсгэдэг гэсэн хөрөнгөтний үзэл суртлын эсрэг тэмцэн, ард түмнийхээ үйл хэрэгт оролцож байгаагаараа бахархдаг, зохион байгуулалт сайтай хамт олны дунд «өвөрмөц байдлаа бүрэн хадгалсан, хувийн яруу тод амьдрал бүхий жинхэнэ хүн хүмүүждэг» болохыг нотолсон юм.
Бүх талын хөгжилтэй, өндөр ёс суртахуунтай, өргөн мэдлэг боловсролтой, улс төрийн тодорхой зорилго чиглэлтэй шинэ хүнийг төлөвшүүлэх, сургалтыг үйлдвэрлэлийн хөдөлмөртэй хослох зэрэг социалист нийгмийн хүмүүжлийн онцлог шинжийг тодорхойлоход А. С. Макаренко их анхаарал тавьж байлаа.
Зөв зохион байгуулсан үйл ажиллагаа, ялангуяа нийгмийн тустай хөдөлмөрийн явцад л ёс суртахууны нандин чанаруудыг хүүхдэд олгож чадна гэсэн үзлээ тэр практик дээр хэрэгжүүлсэн билээ.
А. С. Макаренко зөвлөлтийн урлаг, соёлын түүхэнд А. М. Горькийн уламжлалыг үргэлжлүүлсэн авьяаслаг зохиолч, социалист реализмын утга зохиолын томоохон төлөөлөгч болон үлдсэн юм.
Зөвлөлтийн утга зохиолын хөгжилд гарамгай амжилт гаргасан учир 1939 оны II сард ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн зарлигаар түүнийг Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан тугийн одонгоор шагнажээ. Түүний зохиосон «Хүүхдийн хүмүүжилтэй холбогдсон лекцүүд», «Эцэг, эхэд хүүхдийн хүмүүжлийн тухай өгүүлэх нь», «Эцэг, эхийн ном» зэрэг бүтээлүүд нь монгол хэлээр орчуулагдаж гарчээ.
Эх сурвалж: "Хүүхэд залуучуудын нэвтэрхий толь - 3" (1988 он)
