гар буунд минь ганцхан сум үлдэж би түүнийгээ ашиглах байсан, хэрвээ... хэрвээ хажууханд зүрх зүссэн ёолоон сонстоогүй бол. Би хажуугаараа эргэж өвдсөндөө шүдээ зуусаар хоёр метрийн зайд оволзон хөдлөх бөөн юмыг үзсэн. Ойрмогхон, дотор нь ямар нэг ягаан юм хөдлөх, бас шаахай харагдана. Нөгөө хөл нь дэлбэрэлтээр хол шидэгдсэн юм уу, эсвэл хажууд хэвтэх хүүрэн дор дарагджээ. Минын хэлтэрхий мэс заслын хутга шигээр тэр германы гэдсийг хэнхдэгт нь хүртэл яржээ. Тийн гэдэс дотор нь торхноосоо саган гартал иссэн гурил шиг цасан дээр гоожиж, уур савсана. Гэвч цээжин бие нь зүв зүгээр, зүрх нь улам багасан буй цусаа шахаж, тархи нь энэ шаналлын утгагүйг ойлгоно. Сэтгэлдээ фатерландтайгаа хэдийнээ салах ёс хийжээ. (Зэвсэг гүйцээлгүй орхисныг оросын жавар удахгүй гүйцээнэ) Миний гар буун дээр тусах түүний гуйсан харцыг би үзсэн. Гэдсээ цувуулсан энэ дайнч, хэчнээн ч баян байлаа гэсэн, энэ хоромд түүнд олдох хамгийн сайхан юм гэвэл духандаа сум зоолгох л байлаа.

Надад тэр сум нь байв! Үүнийг минь үхлүүт шархадсан анд минь гуйсан бол дараагаар нь өөрөө аймшигтай цангаж үхэх ч байсан сүүлчийн балга ус, хэрчим талхаа өгдгийн адилаар шууд л юу ч бодолгүй өгөх байсан. Гэтэл миний эцсийн сумыг дайсан минь гуйсан! Дээд заяатан гэгчдийн ертөнцөөс ирж, бүгдэд зовлон шаналлыг авчрагч энэ хүн өөрөө, энэ минут хүртэл хүний шаналан гэгч юу байдгийг мэддэггүй байсан байх. Үгүй, би өвчтэй мал шиг амьтанд бол туслах байсан, гэвч энэ цэвэр цусныхан гэгчдийн төлөөлөгчид биш ээ. Өөрийн үзэн ядалтаасаа би өөрөө ч айсан. Үгүй! гэж сэтгэлдээ хашхирсан. Чи хэн юм, хотын ч юм уу, тариачин ч юм уу мэдэхгүй. Чи энд ирэх хэрэггүй байсан. Энэ дэлхий дээр гэр орондоо дургүй, эхнэрээ хайрлаж, үр хүүхдээ өсгөх дургүй хүн гэж байдаггүйг мэдэх хэрэгтэй байсан. Энд үхэгчдийн жаварт тал дунд винтов буу юм уу, гадагш гоожсон гэдэс дотроо тэврэн хэвтсэнээс зүлэг ногоон дээр хайртыгаа тэврэн хэвтэх нь хамаагүй аятайхан шүү дээ! Чиний буруугаас эх газар хүний цус нулимсыг ус адилаар ууж байна...